https://www.eitb.eus/eitbpodkast/jakintza/zientzia/zientzia-gosaria/ eu-es © 2020 EITB Media EITB Radio Televisión Pública Vasca Zientzia goizean goiz eta dosi txikitan. Idoia Mujika Materiaren Fisika zentroko komunikazio arduradunaren eta haren gonbidatuen alboan. Episodic EITB Media eitbpodkast@eitb.eus false Betelgeuse izarraren inguruko argi-ilunak izan ditugu Zientzia Gosarian. Idoia Mujika Materiaren Fisika Zentruko Komunikazio arduradunak izarraren inguruko ikerketen berri eman digu. https://www.eitb.eus/eitbpodkast/jakintza/zientzia/zientzia-gosaria/audioak/osoa/9245656/podcast-audio-idoia-mujika-betelgeuse-izarra/ 9245656 Sun, 25 Jun 2023 05:58:31 GMT 666 false Idoia Mujika Materiaren Fisika Zentroko komunikazio eta dibulgazio arduraduna istorio polit bat hartuta hurbildu zaigu Zientzia Gosarira. "Palinpsesto"aren istorioa da. X. mendean Arkimedesen lan eta teoria nagusiak jasoz egin zuten eskuizkribu bat da, baina hiru mende geroago monje batek gainetik idatzi eta ezkutatuta utzi zuen oinarrizko testua. XX. mendean jabetu ziren liturgia liburua zirudienean zegoen altxorraz eta gaur egun, teknologia berrienak, argi mota berriak ari dira baliatzen Arkimedesen inguruko aintzinako testu hori berreskuratzeko. Xehetasunak, Zientzia Gosarian. https://www.eitb.eus/eitbpodkast/jakintza/zientzia/zientzia-gosaria/audioak/osoa/8709898/podcast-audio-idoia-mujika-arkimedes-irakurtzen-teknologia-berrienei-esker/ 8709898 Sun, 13 Mar 2022 08:15:00 GMT 594 false Interstellar filmak erakusten duena aitzakia hartuta erlatibitatearen teoria azaldu digu Amaia Arregi DIPC-ko zientzialari eta komunikazio teknikariak. Einstein-ek duela mende pasa bete betean asmatu zuen. Abiadura eta grabitatea zenbat eta handiagoa, denbora orduan eta motelago igarotzen da. Alegia, espazioko zulo beltzen inguruan ordubete lurrean urteak ere izan litezke. Logikaren aurkakoa dirudien teoria hori frogatua dago jada, Amaia Arregik azaldu digunez. Gure zientzia tarteko denbora mugatuan, denbora ez dela absolutua esanez datorkigu Amaia Arregi. https://www.eitb.eus/eitbpodkast/jakintza/zientzia/zientzia-gosaria/audioak/osoa/8598081/podcast-audio-amaia-arregi-einsteinek-arrazoi-denbora-motelago-doa-espazioan/ 8598081 Sun, 23 Jan 2022 08:25:00 GMT 688 false Zenbat pisatzen du itzalak? Galdera iradokitzaile batekin datorkigu gaur Amaia Arregi Donostia International Phisic Center-eko zientzialari eta komunikazio teknikaria.  Itzalak duen pisua jakiteko, ulertu behar du argiak presio bat egiten duela jotzen dituen objetuengan, esaterako, egunez eta gauez ez dugula berdin pisatzen (nahiz eta apenas hautematen den). Erradiazio presioa deritzo horri. Arregik eman dizkigu xehetasunak asteroko Zientzia Gosarian. https://www.eitb.eus/eitbpodkast/jakintza/zientzia/zientzia-gosaria/audioak/osoa/8613706/podcast-audio-amaia-arregi-zenbat-pisatzen-du-itzalak-/ 8613706 Sun, 30 Jan 2022 08:15:00 GMT 584 false Zientzia mundua gizonena da oraindik. Bestelako aurreiritziak egon daitezkeen arren, emakumeen portzentajea nabarmen gutxitzen da ikerketa esparruan gora egin heinean. Otsailaren 11 Neska edo Emakume Zientzialariaren Nazioarteko Eguna da, eta, egun horren harira, Emakumeak Zientzian zikloa antolatu da seigarren urtez. Idoia Mujika Materiaren Fisika Zentroko komunikazio eta dibulgazio arduradunak azaldu digu egitarau oparoa, eta nabarmendu du, ezinbestekoa dela horrelako ekimenak egitea zientzia munduan emakumeen lana ikusgarri egin eta lan egiteko zenbait modu aldatzeko. https://www.eitb.eus/eitbpodkast/jakintza/zientzia/zientzia-gosaria/audioak/osoa/8630178/podcast-audio-idoia-mujika-emakumeak-zientzian-beharrezkoa-den-ekimena/ 8630178 Sun, 06 Feb 2022 08:15:00 GMT 820 false Aurkikuntza zientifikoen kontakizunetan merezi du bere tartea Miriam Menkin ikertzaileari gertatutakoak: 1944ko otsailean, zortzi hilabeteko alabak gau txar bat izan eta apenas lo egin gabe laborategira joan ostean Menkinek egin zuen lo kuluxkak ehunka mila bizitza sortzea ekarri du. Izan ere, In vitro bidezko ernalkuntza frogatu zuen. Idoia Mujika Materiaren Fisika Zentroko komunikazio eta dibulgazio arduradunak azaldu digu nor zen Miriam Menkin eta nola lortu zuen historiara igaro den lorpena. Esaldi ezagun bat birformulatuz, lo kuluxkak ere lanean harrapa zaitzala. https://www.eitb.eus/eitbpodkast/jakintza/zientzia/zientzia-gosaria/audioak/osoa/8644027/podcast-audio-idoia-mujika-lo-kuluxka-baten-miraria/ 8644027 Sat, 12 Feb 2022 08:15:00 GMT 606 false Soinua garenaren parte da. Bizitzak soinua egiten du. Baina lur planetan bizitza ez zen hasieratik izan. Zer entzuten zen orduan? Noiz hasi zen bizitzak eragindako soinua? Galdera horiei erantzunez hurbildu zaigu Amaia Arregi Donostia International Phisic Center-eko zientzialaria eta komunikazio teknikaria. Berak argitu digu esaterako, Tirannosaurus Rex-ak benetan egiten zuen orroa ez dela filmetan entzuten duguna. Adi jarri belarriak gaurko Zientzia Gosaria entzuteko. https://www.eitb.eus/eitbpodkast/jakintza/zientzia/zientzia-gosaria/audioak/osoa/8661601/podcast-audio-amaia-arregi-bizitzak-soinua-egiten-du-eta-aurretik-zer-entzuten-zen-/ 8661601 Sun, 20 Feb 2022 08:15:00 GMT 668 false Zuhaitzen adina kalkulatzeko modu polit bat enborrean dituzten eraztunak zenbatzea da, baina ez du horrek beti balio, eta badago datazio sistema erabiliago bat izaki bizidunongan, karbono 14arena. Isotopo bat da karbono 14a, etengabe sortzen eta desintegratzen dena. Eta hain zuzen, hori garrantzitsua da datatzeko duen funtzioa ulertzeko. Xehetasunak, Amaia Arregi Donostia International Phisic Center-eko zientzialari eta komunikazio teknikariak. https://www.eitb.eus/eitbpodkast/jakintza/zientzia/zientzia-gosaria/audioak/osoa/8691810/podcast-audio-amaia-arregi-karbono-14a-adina-ezagutzeko-isotopoa/ 8691810 Wed, 02 Mar 2022 23:00:00 GMT 500 false Egia esan, daramagun bide itsua ikusita lur planetatik alde egiteko gogoa ere ematen du eta nonbait hori pentsatzen aritu da Idoia Mujika Materiaren Fisika Zentroko komunikazio eta dibulgazio arduraduna. Bizigarriak izan litezkeen exoplanetez hizketan hurbildu zaigu Zientzia Gosarira. Zantzuak badaude, baina momentuz froga argirik ez, eta gure teknologiarekin iristeko urrutiegi daude planeta horiek. Ondorioz, ez da zalantzarik, gure planeta zaintzea da egin dezakegun gauzarik eraginkorrena. https://www.eitb.eus/eitbpodkast/jakintza/zientzia/zientzia-gosaria/audioak/osoa/8693803/podcast-audio-idoia-mujika-exoplanetetan-ba-ote-da-bizitzarik/ 8693803 Sun, 06 Mar 2022 08:15:00 GMT 595 false Argiak fisikarien artean lilura sortzen du. Horretarako hainbat ezaugarri ditu eta horiek azaltzeko prest hurbildu zaigu Amaia Arregi Donostia International Phisic Center-eko zientzialari eta komunikazio teknikaria. Argiak, izan ere, kolore guztiak hartzen ditu bere barnean, uhin elektromagnetikoa da, eta uhina eta partikula da aldi berean. Gainera argiaren abiadura ez da erlatiboa eta ezingo dugu inoiz argia baino azkarrago bidaiatu. Bai, fisikaren ur sakonetan sartu gara gaur Amaia Arregiren azalpen argigarriak lagun hartuta. https://www.eitb.eus/eitbpodkast/jakintza/zientzia/zientzia-gosaria/audioak/osoa/8725901/podcast-audio-amaia-arregi-argiak-liluratuta/ 8725901 Sun, 20 Mar 2022 08:15:00 GMT 723 false Idoia Mujika Materiaren Fisika Zentroko komunikazio eta dibulgazio arduraduna metal preziatu bat besapen etorri zaigu Zientzia Gosarira: urrea. Urrea elementu bakana da lur planetan baina ez lur planetan soilik, baita unibertsoan ere. Bakana, oso malgua eta aldi berean bere propietateei eusten dien metala da, marruskadurari aurre inork gutxi bezala egiten diona; izan hezetasunak, urak edo haizearen eraginak apenas aldatzen dute urrea. Horrek egiten du horren baliotsu, eta horrek ekarri ditu hainbat gatazka gure historian zehar. Urrezko Zientzia Gosaria gaurkoa. https://www.eitb.eus/eitbpodkast/jakintza/zientzia/zientzia-gosaria/audioak/osoa/8566164/podcast-audio-idoia-mujika-urrea-unibertsoan-ere-bakana-den-elementua/ 8566164 Sun, 09 Jan 2022 08:25:00 GMT 798 false Zientzia Gosarira ez zaigu bakarrik etorri Amaia Arregi Donostia International Phisic Center-eko zientzialari eta komunikazio teknikaria. Danel Gallastegi 17 urteko ikaslea lagun etorri da. Izan ere, DIPCn, ikasleen topaketen 12. edizioa egin berri dute. Puntako hiru zientzialari, Maria Martinon, Maria Vallet eta Albert Fert, solasean jarri dituzte 135 ikaslerekin Pedro Miguel Etxenikeren gidaritzapean. Ikasleen zientzia bokazioa indartzea eta zientzialarien egunerokoa gerturatzea dute helburu topaketek. Danel Gallastegik bizi izandako esperientziaren berri eman digu Zientzia Gosarian. https://www.eitb.eus/eitbpodkast/jakintza/zientzia/zientzia-gosaria/audioak/osoa/8744491/podcast-audio-amaia-arregi-batxilergoko-ikasleak-puntako-zientzialariei-galdezka-dipcren-topaketan/ 8744491 Sun, 27 Mar 2022 07:15:00 GMT 636 false Idoia Mujika Materiaren Fisika Zentroko komunikazio eta dibulgazio arduradunak badu elementu kimiko kuttun bat: Kinina. Chinchona generoko zuhaitzetan, Hego Amerikan dagoen alkaloide bat da kinina eta indigenek jada bazekiten "zingiretako gaitza" sendatzeko baliagarria zela, gaur egun Malaria gisa ezagutzen duguna. Eta horri lotuta datoz aristokrazia kontuak eta gin tonic-arenak. Winston Churcill-ek esan zuen: "Gin-tonic-ak inperioko mediku guztiek baino bizitza ingeles gehiago salbatu ditu". Ala ote? Zientzia Gosarian, erantzuna. https://www.eitb.eus/eitbpodkast/jakintza/zientzia/zientzia-gosaria/audioak/osoa/8758069/podcast-audio-idoia-mujika-malaria-aristokrazia-eta-gintonica-lotzen-dituen-elementu-kimikoa/ 8758069 Sun, 03 Apr 2022 07:15:00 GMT 584 false 2003an titular guztiak bereganatu zituen giza genomaren irakurketak. Baina titular handi askorekin gertatzen den moduan, ez zen guztiz horrela. Aspektu nagusienak ezagutzea lortu zen baina ez zen genoma guztia irakurri. Iaz lortu zen hori, orain argitara atera denez. DNA eta giza genomaren inguruko azalpenekin hurbildu zaigu Zientzia Gosaria eskaintzera Idoia Mujika Materiaren Fisika Zentroko komunikazio eta dibulgazio arduraduna. https://www.eitb.eus/eitbpodkast/jakintza/zientzia/zientzia-gosaria/audioak/osoa/8775187/podcast-audio-idoia-mujika-orain-bai-giza-genoma-guztiz-irakurtzea-lortu-da/ 8775187 Sun, 10 Apr 2022 07:15:00 GMT 659 false Lehen ere aipatu izan dugu izarrek adina dutela eta Tom Broadhurst Ikerbasque Professor irakaslea buru duen taldeak aurkitu du orain arte atzeman den izarrik goiztiar edo zaharrena. Lurretik 12 mila eta 900 miloi urtera. Amaia Arregi Donostia International Phisic Center-eko zientzialari eta komunikazio teknikariak azaldu digu Eúrendel izena jarri dioten izar hori jada ez dela existitzen baina orain iritsi zaigula bere argia. Murgildu izar artean aste honetako Zientzia Gosarian. https://www.eitb.eus/eitbpodkast/jakintza/zientzia/zientzia-gosaria/audioak/osoa/8818924/podcast-audio-amaia-arregi-izar-zaharrenaren-argia-iritsi-zaigu-/ 8818924 Sun, 01 May 2022 07:15:00 GMT 528 false Historia oso modu antropozentrikoan ikasi ohi dugu, are, azken lau mila urteetara mugatuta gehienetan. Gizakiok ordea, historian azken kate begi txikia gara. Historia sorretatik, osorik kontatzea helburu duen David Christian-en Big History proiektua besapean hurbildu zaigu Zientzia Gosaria eskaintzera Amaia Arregi Donostia International Phisic Center-eko zientzialari eta komunikazio teknikaria. Xehetasun gehiago nahi dituenak bighistoyproject.com webgunea kontsultatu dezake. Murgildu gaitezen beraz iraganean, sorburutik hasita. https://www.eitb.eus/eitbpodkast/jakintza/zientzia/zientzia-gosaria/audioak/osoa/8833775/podcast-audio-amaia-arregi-big-history-proiektua-historiaren-ikuspegi-osoa-eskura/ 8833775 Sat, 07 May 2022 22:00:00 GMT 663 false Aste honetako albiste nagusietako bat izan dugu Esne Bidea galaxiako zulo beltza, Sagitario A* ikusi ahal izan dugula. Ez da ikusten dugun lehen zulo beltza baina kasu honetan gure galaxiakoa da. Albiste horren inguruko xehetasunak ematera hurbildu zaigu Idoia Mujika Materiaren Fisika Zentroko komunikazio eta dibulgazio arduraduna Zientzia Gosaria atalean. Gaur ere espaziora bidaiatu behar dugu, beraz. https://www.eitb.eus/eitbpodkast/jakintza/zientzia/zientzia-gosaria/audioak/osoa/8840707/podcast-audio-idoia-mujika-sagitario-a-bira-arazten-digun-zulo-beltza-ikusi-dugu/ 8840707 Sun, 15 May 2022 07:15:00 GMT 638 false Ez da nolanahiko lerroburua Idoia Mujika Materiaren Fisika Zentroko komunikazio eta dibulgazio arduradunak ekarri diguna. Munduari kalte gehien egin dion asmatzailearen bizitza kontatzera etorri zaigu, Thomas Midgley Jr zientzialari estatubatuarrarena. Gizakiok eta igurumena berunez kutsatu zituen hamarkadetan berundun gasolina merkaturatuz eta CFC diklorodifluorometanoa gas hoztaile gisa zabaldu zuen ozono geruza modu larrian kaltetuz. Kontua da, gainera, guztietan bazuela ondorio kaltegarrien berri. Xehetasunak, Zientzia Gosarian. https://www.eitb.eus/eitbpodkast/jakintza/zientzia/zientzia-gosaria/audioak/osoa/8848682/podcast-audio-idoia-mujika-thomas-midgley-jr-munduari-kalte-gehien-egin-dion-asmatzailea/ 8848682 Sun, 22 May 2022 07:15:00 GMT 660 false Euskal Herrian egiten den ikerkuntzaz sarri hitz egin izan dugu Zientzia Gosarian, eta oraingoan adibide zehatz batekin etorri zaigu Idoia Mujika Materiaren Fisika Zentroko komunikazio eta dibulgazio arduraduna. Lankide duen Sara Barja ikerlariak Europako ikerketa kontseiluaren 2,3 miloi euroko diru laguntza jaso du, Cosas izeneko proiektua garatzeko. Proiektu horren helburua hidrogenoa lortzeko prozesua erraztea da, benetan hidrogeno berderako bidean urratsak ematea. Idoia Mujikak eman dizkigu azalpenak eta zinemarako proposamena ere ekarri digu.   https://www.eitb.eus/eitbpodkast/jakintza/zientzia/zientzia-gosaria/audioak/osoa/8583033/podcast-audio-idoia-mujika-sara-barja-ikerlaria-hidrogenoa-lortzea-errazten/ 8583033 Sun, 16 Jan 2022 08:20:00 GMT 693 false Maskarapean ez da hain erraza ikusten baina oraingoan aurpegiko espresio, keinu eta imintzioen inguruan mintzatu zaigu Amaia Arregi Donostia International Phisic Center-eko zientzialari eta komunikazio teknikaria. Unibertsalak ote dira aurpegiko keinu eta imintzioak? Barrea, esaterako, modu berean irudikatzen ote dugu munduaren alde batean edo bestean? Horren erantzuna eman digu Arregik eta baita gaia aztertu duten zientzialari ezagunen inguruko xehetasunak jakinarazi ere. Erantzun guztiak, urteko azken Zientzia Gosarian. https://www.eitb.eus/eitbpodkast/jakintza/zientzia/zientzia-gosaria/audioak/osoa/8524678/podcast-audio-amaia-arregi-aurpegiko-keinuak-unibertsalak-al-dira/ 8524678 Sun, 19 Dec 2021 08:20:00 GMT 510 false Zientziaren historian famatuak edo ikonikoak diren lau irudi eskuan hurbildu zaigu Zientzia Gosarira Amaia Arregi DIPC-ko zientzialari eta komunikazio teknikaria. Bakoitza bere garaikoa da eta irudi bakoitzaren atzean istorio bat dago: lehen erradiografia, 1927ko Solvay-ko kongresua, 51garren argazkia izenekoa (DNA ulertzeko ezinbestekoa)  eta Voyager zundak espaziotik atera zuen puntu urdin zurbila deitutako argazkia. Irudien bidez azken hamarkadetako zientziaren historian murgildu gara. https://www.eitb.eus/eitbpodkast/jakintza/zientzia/zientzia-gosaria/audioak/osoa/8865821/podcast-audio-amaia-arregi-zientziaren-historiako-irudi-ikonikoak/ 8865821 Sun, 05 Jun 2022 07:15:00 GMT 635 false Amaia Arregi, DIPC, Donostia International Phisic Center-eko zientzialari eta komunikazio teknikariaren eskutik mundu kuantikoan sartu gara. Teknologia kuantikoen garapenean inbertsio handia egiten ari da mundu mailan eta baita gurean ere. Eta tartean da DIPC zentroa bera. Egungo ordenagailu bitarrak ulertuz, kuantikoak dakarren jauzia azaldu digu Arregik, nahiz eta ikerketan lan ugari geratzen den oraindik. https://www.eitb.eus/eitbpodkast/jakintza/zientzia/zientzia-gosaria/audioak/osoa/8351023/podcast-audio-amaia-arregi-ordenagailu-kuantikoa-etorkizuneko-ordenagailua/ 8351023 Sun, 03 Oct 2021 07:15:00 GMT 714 false Amaia Arregi Donostia International Phisic Center-eko zientzialari eta komunikazio teknikariak eskaini digu aste honetan Zientzia Gosaria. Asier Hilario geologoa lagun hartuta etorri zaigu, pirineoen inguruko beste begirada bat eskaintzeko. Izan ere, pirineoetako mendiei begira, itsasoa, basamortua edo koralak ikus daitezke. Mendien arroketan guzti horien seinaleak daude. Zientzia Kutxa hitzaldi zikloan pirinoetako 30 mendiren jatorriaz azalpenak eman ditu Hilariok eta horien laburpen bat jaso dugu Zientzia Gosarian, baita datozen hitzaldien berri ere. https://www.eitb.eus/eitbpodkast/jakintza/zientzia/zientzia-gosaria/audioak/osoa/8101012/podcast-audioa-amaia-arregi-pirineotan-glaziarrak-basamortuak-koralak-ikusgai/ 8101012 Sat, 05 Jun 2021 22:00:00 GMT 689 false Amaia Arregi Donostia International Phisic Center-eko komunikazio teknikariaren eskutik jaso dugu Zientzia Gosaria. Gaur Nancy Hopkins biologoaren lana eta bereziki berak eragindako iraultza aztergai. Nancy Hopkins biologoak genetikaren eta zebra arraien kasuan egindako lanak zientziaren onespena lortu du. Baina hori lortzeko, aurrez emakume zientzialarien diskriminazioa agerian utzi behar izan zuen. 1999an agerian utzi zuen IMT (Massachuset Insitute of techonology) erakunde prestigiotsuan emakume zientzialariek gizonezko zientzialarien aldean espazio gutxiago zutela, iraultza eraginez. https://www.eitb.eus/eitbpodkast/jakintza/zientzia/zientzia-gosaria/audioak/osoa/8117740/audioa-amaia-arregi-nancy-hopkins-biologo-eta-aktibista-ezagutuz-/ 8117740 Sun, 13 Jun 2021 08:00:00 GMT 632 false Idoia Mujika Materiaren Fisika zentroko komunikazio eta dibulgazio arduradunaren eskutik jaso dugu Zientzia Gosaria. Oraingoan argi egiten aritu zaigu. Ez da zalantzarik, LED teknologiak aldaketak ekarri zituen argiztapenaren esparruan, baina dagoeneko, LED-aren barnean ere aldaketak ematen ari dira. Esango zenuke, LED argi zuriak, benetan zuriak direla? Edo beste kolore batekoak ote dira? Proteinetan oinarritutako argiztapenaz hitz egin digu Mujikak, aste honetako tartean. https://www.eitb.eus/eitbpodkast/jakintza/zientzia/zientzia-gosaria/audioak/osoa/8146480/podcast-audio-idoia-mujika-proteinetan-oinarritutako-argiztapena-ezagutu-dugu/ 8146480 Wed, 23 Jun 2021 22:00:00 GMT 590 false Idoia Mujika Materiaren Fisika Zentroko komunikazio arduradunaren eskutik irrati urteko azken Zientzia Gosaria jaso dugu. Udan egin ditzakegun zientzia plan gozagarriak proposatzeko une ederra. Euskal Herritik irten gabe lau proposamen egin dizkigu Mujikak: Euskal kostaldeko flysch-a, Eureka zientzia museoa, Ekainberri eta Laboratorium museoa. Eta inora mugitu beharrik gabe, beste aukera bat ere azpimarratu dugu, izar usoak ikustearena. Ekainaren 27, uztailaren 28 eta 29, eta abuztuaren 12 eta 13ko gauak dira ikusteko onenak. Ba a dakizue nola sortzen diren izar Usoak? Erantzuna Idoia Mujikak https://www.eitb.eus/eitbpodkast/jakintza/zientzia/zientzia-gosaria/audioak/osoa/8146786/podcast-audio-idoia-mujika-udan-egiteko-zientzia-plan-gozagarriak/ 8146786 Sat, 26 Jun 2021 22:00:00 GMT 654 false Idoia Mujika Materiaren Fisika Zentroko komunikazio arduradunarekin hasi dugu Zientzia Gosariaren irrati urte berria. Geroz eta gehiago ugaritzen ari den bioplastiko izendapenaz azalpenak eman dizkigu. Esaterako, bioplastikoa ez dela beti biodegradagarria. Eta biodegradagarria ere ez da beti konpostagarria. Bioplastikoak izendapenaren pean kontuan hartu beharreko faktoreak azaldu dizkigu eta esperimentu bat ere ekarri digu irrati urte berriko lehen tarterako. https://www.eitb.eus/eitbpodkast/jakintza/zientzia/zientzia-gosaria/audioak/osoa/8304556/podcast-audio-idoia-mujika-bioplastikoak-kontuz-hartu-beharreko-izendapena/ 8304556 Sun, 12 Sep 2021 07:30:00 GMT 706 false Idoia Mujika Materiaren Fisika Zentroko komunikazio arduradunak hasiera batean lotzen zailak diruditen hiru elementu lotu dizkigu: Malagan izan berri diren suteak, Arkimedesen printzipioa eta globo aeroestatikoak. Su ekaitzak izan dira Malagako sutean arreta deitu duen elementua, horiek hobeto ulertzeko globo baten funtzionamendua azaldu digu eta globo baten funtzionamendua ulertzeko Arkimedesen printzipioa.  Etxean egiteko esperimentu proposamena ere ekarri digu gainera. https://www.eitb.eus/eitbpodkast/jakintza/zientzia/zientzia-gosaria/audioak/osoa/8320583/podcas-audio-idoia-mujika-seigarren-belaunaldiko-suteak-arkimedes-eta-globoak/ 8320583 Sun, 19 Sep 2021 07:20:00 GMT 688 false Amaia Arregi, DIPC, Donostia International Phisic Center-eko zientzialari eta komunikazio teknikariaren eskutik guztioi eragiten digun kontzeptu bat argitu dugu: Isuri edo sesgo kognitiboarena. Gizakiok partekatzen dugun nahaste kognitibo bat dela esan dezakegu, gure burmuinak haitzulo garaitik apenas aldatu baitira nahiz eta teknologian garapen izugarria eman. Horrek erabakiak azkarregi hartzera garamatza askotan, elementu gutxirekin, eta beraz akatsak egitera.  Arregik azaldu digu isuri kognitiboagatik desagertzear egon zen kakalardoaren kasua ere, eta joku bat ere proposatu digu. https://www.eitb.eus/eitbpodkast/jakintza/zientzia/zientzia-gosaria/audioak/osoa/8336884/pdcast-audio-amaia-arregi-isuri-kognitiboaz-eboluziotik-datorkigun-akatsa/ 8336884 Sat, 25 Sep 2021 22:00:00 GMT 703 false Idoia Mujika Materiaren Fisika Zentroko komunikazio arduraduna eman berri den kimikako nobel saria azaltzeko asmoz hurbildu zaigu Zientzia Gosarira. 2009an tesia aurkikuntza honetan oinarri zuela jakinda, bide lagun ezin hobea dugu Mujika Organokatalisi Asimetrikoa zer den ulertzeko. Izan ere, horregatik eskuratu dute nobela Benjamin List eta David MacMillan ikerlariek. Molekula txiki txikiak diren katalizatzaileak sortzea ahalbidetzen du aurkikuntzak, asimetria gaitasuna dutenak. Ikerketan eta medikuntzan funtsezkoa izan da hori. Xehetasunak, gaur ondo lagunduta etorri den Idoia Mujikak. https://www.eitb.eus/eitbpodkast/jakintza/zientzia/zientzia-gosaria/audioak/osoa/8372353/podcast-audio-idoia-mujika-organokatalisi-asimetrikoa-kimika-nobel-saria-/ 8372353 Sun, 10 Oct 2021 07:15:00 GMT 752 false Idoia Mujika Materiaren Fisika Zentroko komunikazio eta dibulgazio arduradunak hego polo geografikorako bidaia proposatu digu. Duela 110 urte, 1911ko abenduaren 14an iritsi zen lehen pertsona hego poloko erdigunera, Roald Admunsen esploratzaile norbegiarra. Horretarako hil ala biziko lehia izan zuen Robert Falcon Scott inglesarekin. Zero azpitik 60ºra arteko tenperatura, glaziarrak, gutunak eta heriotza... osagai guztiak dituen abenturan murgildu gaitu Mujikak. Eta bide batez gaur egun Hego Poloan dagoen zientzia explorazio guneaz ere mintzatu zaigu. Anima zaitez abenturara! https://www.eitb.eus/eitbpodkast/jakintza/zientzia/zientzia-gosaria/audioak/osoa/8506785/podcast-audio-idoia-mujika-hego-poloko-konkista-zeropeko-lehia-duela-110-urte/ 8506785 Sun, 12 Dec 2021 08:15:00 GMT 740 false Idoia Mujika Materiaren Fisika Zentroko komunikazio arduraduna tabako hostoa eskuan hurbildu zaigu, gizakiarentzat aspaldiko ezaguna dela azaltzeko. Duela 12.000 urtekoa ere izan liteke gizakia eta tabakoaren arteko lehen harremana. Duela 3 mila urte ziurtatu liteke jada erretzen zela ipar amerikan, eta kolonizazioarekin zabaldu zen mundura. Nikotina, molekula natural eta aldi berean adiktibo hori da tabakoaren arrakastaren errudun. Hain zuzen, hari horri tiraka txokino natural eta sintetikoez ere hitz egin digu Mujikak. https://www.eitb.eus/eitbpodkast/jakintza/zientzia/zientzia-gosaria/audioak/osoa/8385124/audio-idoia-mujika-tabakoa-bizio-txarra-gaur-eta-atzo/ 8385124 Sun, 17 Oct 2021 07:15:00 GMT 597 false Amaia Arregi, DIPC, Donostia International Phisic Center-eko zientzialari eta komunikazio teknikariak istorio harrigarri baten berri eman digu. HeLa, giza zelula hilezkorrek biomendikuntzaren munduan iraultza eragin dute azken 70 urteetan. Baina zelula horien atzean, lapurreta bat dago. 1950ean, Henrieta Lacks, Virginian jaio zen emakume afroamerikarrarenak ziren jatorrizko zelulak, berari jakinarazi gabe Lacks andrearen laginetatik zelula hilezkorrak lortu zituzten. Lacks hurrengo urtean hil zen eta bere familia ez jakintasunean bizi izan zen hainbat urtez. Xehetasunak, Amaia Arregik. https://www.eitb.eus/eitbpodkast/jakintza/zientzia/zientzia-gosaria/audioak/osoa/8401053/audio-podcast-amaia-arregi-hela-zelula-hilezkorren-atzeko-istorio-harrigarria/ 8401053 Sun, 24 Oct 2021 07:30:00 GMT 661 false Usaimena zentzumen bat da baina gehienok ez genuke garrantzitsuen gisa definituko. Usainak ordea, gure bizitzan uste baino ezaugarri garrantzitsuagoa direla azaldu digu Amaia Arregi Donostia International Phisic Center-eko zientzialari eta komunikazio teknikariak. Usaimenak oroitzapenekin duen lotura nabarmendu digu eta baita guztiok usain propio bat dugula ere, beste gizakiekiko ezberdinak. Ligatzerakoan ere elementu garrantzitsua dela diote ikerketek, gu jabetu ez arren. Xehetasun gehiago eman dizkigu Arregik aste honetako Zientzia Gosarian. https://www.eitb.eus/eitbpodkast/jakintza/zientzia/zientzia-gosaria/audioak/osoa/8429067/audio-podcast-amaia-arregi-usainak-gure-bizitzan-ezaugarri-garrantzitsua/ 8429067 Wed, 03 Nov 2021 23:00:00 GMT 513 false Idoia Mujika Materiaren Fisika Zentroko komunikazio arduraduna Eureka Zientzia museoaren itxiera iragarri ostean hurbildu zaigu. 2023rako iragarri du itxiera Kutxa fundazioak, Tabakaleran duen gunera hainbat ekimen lekualdatuko dituela jakinaraziz. Eureka Zientzia museoa Euskal Herrian dagoen zientzia museoa bakarra dela azpimarratu du Mujikak, haur eta gaztetxoei zientzia modu dibertigarrian hurbiltzeko gunea izateaz gain, zientzia elkarteen elkarlanerako gunea ere badela azaldu digu eta ordezkaezina izango dela hori. Museoari eusteko deia egin die erakundeei. https://www.eitb.eus/eitbpodkast/jakintza/zientzia/zientzia-gosaria/audioak/osoa/8431729/podcast-audio-idoia-mujika-eureka-zientzia-museoa--beharrezko-azpiegitura/ 8431729 Sun, 07 Nov 2021 08:20:00 GMT 849 false Loa, hori dugu gaurko Zientzia Gosariaren hizpide nagusi. Lo ez egitearen kalteen inguruan asko dakigu, gutxiago ordea onuren inguruan. Idoia Mujika Materiaren Fisika Zentroko komunikazio eta dibulgazio arduradunak azken ikerketen berri eman digu. Science aldizkari ezagunak ale osoa eskaini dio loari eta bertan jasotzen da lo faltak dementziarekin edo erreakzio gaitasunarekin duen lotura frogatua dagoela. Baina dituen onuren inguruan ere deigarria da azken ikerketek diotena: Loak oroimena lantzen du, aurreko orduetako gertakariak ordenatu, eta burmuinetik "zakarra" ateratzen du. https://www.eitb.eus/eitbpodkast/jakintza/zientzia/zientzia-gosaria/audioak/osoa/8447476/podcast-audio-idoia-mujika-lo-egiteak-memoria-landu-eta-burmuina-garbitzen-du/ 8447476 Sun, 14 Nov 2021 08:20:48 GMT 722 false Amaia Arregi, DIPC, Donostia International Phisic Center-eko zientzialari eta komunikazio teknikaria jardunaldi batzuen berri ematera hurbildu zaigu Zientzia Gosarira. Donostiako tabakaleran egingo da azaroaren 22 eta 24 bitartean "Zientzia, arte eta literaturari buruzko nazioarteko topaketa". Zientzia beste disziplina batzuekin harremanetan jarri eta hausnartzea da helburua, aurten esaterako, edertasunaz. Eta bai, zientzia ederra izan liteke eta zientziak baditu edertasunarentzat azalpenak Arregik nabarmendu digunez. https://www.eitb.eus/eitbpodkast/jakintza/zientzia/zientzia-gosaria/audioak/osoa/8463979/podcast-audio-amaia-arregi-edertasuna-eta-zientzia-uztargarriak-al-dira-/ 8463979 Sun, 21 Nov 2021 08:20:00 GMT 576 false Idoia Mujika Materiaren Fisika zentroko komunikazio eta dibulgazio arduradunak erakusketa batera gonbidatu gaitu: Fotciencia17-ra Eureka Zientzia museoan. Beste begirada bat eskaintzen diguten 49 argazkik osatzen duten erakusketa interesgarrian grabatu dugu Zientzia Gosaria. Urtarrilaren 9ra arte, Eureka Zientzia Museoaren beheko solairuan ikusgai dago Fotciencia17. 49 argazki hautatu dira, argazki mikro, nano edo begi kolpez ikus daitezkeenak izan arren, beste begirada bat eskaintzen digutenak.   https://www.eitb.eus/eitbpodkast/jakintza/zientzia/zientzia-gosaria/audioak/osoa/8495121/podcast-audio-idoia-mujika-begirada-berri-bat-proposatzen-digun-erakusketa-/ 8495121 Sun, 05 Dec 2021 08:20:00 GMT 578 false Vera Rubinentzat bokazionala zen astronomia. XX. mendeko lehen erdian zaila zen ordea, emakumeek zientzia munduan aurrera egitea. Oztopo horien berri hezur haragitan sufritu zuen Rubinek baina bokazioak eta lan onak gainditu zituzten oztopoak. Materia iluna frogatu zuen zientzialaria izan zen, besteak beste. Amaia Arregi Donostia International Phisic Center-eko zientzialari eta komunikazio teknikariak eman dizkigu azalpenak. https://www.eitb.eus/eitbpodkast/jakintza/zientzia/zientzia-gosaria/audioak/osoa/8857650/podcast-audio-vera-rubin-oztopoen-gainetik-materia-iluna-frogatu-zuen-zientzialaria/ 8857650 Sun, 29 May 2022 07:15:00 GMT 581 false Eusko Jaurlaritzako hezkuntza sailak Euskadi Steam saria eman dio aste honetan Emakumeak Zientzian ekimenari. 17 erakundek sustatzen duten ekimena da Emakumeak Zientzian. Otsailean hamaika ekitaldi antolatzen dituzte. Antolatzaileen artean daude Zientzia Gosariko berriemaileak: Idoia Mujika eta Amaia Arregi, Materiaren fisika zentruko eta DIPCko komunikazio arduradunak. Idoia Mujikak eman dizkigu xehetasunak, kasu honetan, Itziar Otegi Nanoguneko komunikazio arduraduna lagun hartuta hurbildu zaigu estudiora. https://www.eitb.eus/eitbpodkast/jakintza/zientzia/zientzia-gosaria/audioak/osoa/8880804/podcast-audio-idoia-mujika-emakumeak-zientzian-ekimena-saritua/ 8880804 Wed, 15 Jun 2022 22:00:00 GMT 776 false Historiaurreko Europan duela hiru mila urte inguru drogen kontsumoaren zuzeneko ebidentzia bat dokumentatu ahal izan dute lehen aldiz, Idoia Mujika Materiaren Fisika Zentroko Komunikazio arduradunak Zientzia Gosarian azaldu duenez. Giza ilearen analisitik abiatuta lortutako emaitzak dira jasotakoak. https://www.eitb.eus/eitbpodkast/jakintza/zientzia/zientzia-gosaria/audioak/osoa/9238225/podcast-audio-idoia-mujika-droga-brontze-aroko-menorkan/ 9238225 Sun, 18 Jun 2023 05:49:47 GMT 660 false Fisika kuantikoa giza adimenaren lorpen handienetako bat dela eta fenomeno naturalak ulertzeko oinarria dela esan digu Idoia Mujika Materiaren Fisika Zentroko komunikazio arduradunak. Zientzia Gosarian azaldu digu fisika kuantikoak atomoa, lotura kimikoa, molekulak, argiak partikulekin duen elkarreragina eta materia azaltzen dituela.  https://www.eitb.eus/eitbpodkast/jakintza/zientzia/zientzia-gosaria/audioak/osoa/9180256/podcast-audio-idoia-mujika-fisika-kuantikoa-eta-dilution-fridge-tresna/ 9180256 Sat, 15 Apr 2023 22:00:00 GMT 806 false Amaia Arregi Donostia International Physics Centerreko zientzialaria eta komunikazio teknikariak 'Gorri bizia' zikloaren berri eman digu. Kutxa Fundazioarekin elkarlanean, Donostian, "Fire of Love" Sara Dosaren dokumentalaren proiekzioa eta sumendietan adituak diren geologoak gonbidatu dituztela azaldu digu. Juana Vegas Espainiako Geologia eta Meatzaritza Institutuko (IGME) ikerlaria da eta "Volcanes que cambian la vida" hitzaldia eskaini zuen. Janire Prudencio, geologoa eta Granadako Unibertsitatean irakasle doktorea, ere izan dugu gonbidatu Zientzia Gosarian. https://www.eitb.eus/eitbpodkast/jakintza/zientzia/zientzia-gosaria/audioak/osoa/9120882/podcast-audio-amaia-arregi-gorri-bizia-zikloan-sumendiak/ 9120882 Sat, 25 Feb 2023 23:00:00 GMT 728 false Albert Einsteinek miresten zuen gizona da James Clerk Maxwell. Zure autoko irratiaren atzean dauden indarrak, zure hozkailuko imanak, zure indukzio-sukaldea eta pila baten karga azaltzeaz arduratu zen zientzialaria da, Idoia Mujika Materiaren Fisika Zentroko komunikazio arduradunak Zientzia Gosarian azaldu duenez. https://www.eitb.eus/eitbpodkast/jakintza/zientzia/zientzia-gosaria/audioak/osoa/9128276/podcast-audioidoia-mujika-james-maxwell-fisika-modernoaren-aita/ 9128276 Sun, 05 Mar 2023 06:59:43 GMT 765 false Thimothy Ray Brown Berlingo gaixoaren eta Adam Castillejo Londresko pazientearen ondoren, Nature Medicine aldizkariak GIB birusaren hirugarren kasua argitaratu berri du, aurrekoen antzekoa, zelula amen transplante baten ondoren. Hirugarren sendatze honen inguruan hitz egin digu Idoia Mujikak Materiaren Fisika zentroko komunikazio arduradunak. https://www.eitb.eus/eitbpodkast/jakintza/zientzia/zientzia-gosaria/audioak/osoa/9135342/podcast-audio-idoia-mujika-giza-immunoeskasiaren-birusaz-sendatu-den-hirugarren-gaixoa/ 9135342 Sat, 11 Mar 2023 23:00:00 GMT 810 false Giro-tenperaturan supereroankortasuna lortzea da fisikaren amets handienetako bat. Material supereroaleak izatea lortuko bagenu, gaur egungo energia-sistema alda lezake. Bada, Estatu Batuetan giro tenperatura eta presioan supereroankortasuna erakusten duen materiala aurkitu dute eta hori izan dute mintzagai Zientzia Gosarian Amaia Arregi Donostia International Physics Centerreko zientzialaria eta komunikazio teknikariak eta Ion Errea, EHUko ikerlaria eta DIPCko kideak. https://www.eitb.eus/eitbpodkast/jakintza/zientzia/zientzia-gosaria/audioak/osoa/9150776/podcast-audio-amaia-arregi-material-supereroaleak-zientzia-gosarian/ 9150776 Sat, 25 Mar 2023 07:21:33 GMT 786 false Ordenagailu kuantikoaz hitz egin digu Zientzia Gosarian Amaia Arregi Donostia International Physics Centerreko zientzialaria eta komunikazio teknikariak.  Bost baino ez daude munduan:  Estatu Batuetan, Alemanian, Japonian, Kanadan eta Hego korean  eta seigarrena Donostian kokatuko dute. Hori bai  2024ko urte amaiera arte itxaron beharko dugu. Basque Quantum izena jarri diote. https://www.eitb.eus/eitbpodkast/jakintza/zientzia/zientzia-gosaria/audioak/osoa/9151484/podcast-audio-amaia-arregi-ibm-quantum-system-one/ 9151484 Sun, 26 Mar 2023 06:45:36 GMT 786 false Katastrofeekin eta espezieen desagertzearekin lotu ditugun meteoritoek bizitza ere eman lezaketela frogatu dute. Ryugu izeneko asteroidearen laginak Lurrera ekarri eta aztertu ondoren, lortutako emaitzen berri eman digu Amaia Arregi Donostia International Phisic Centerreko zientzialaria eta komunikazio teknikariak Zientzia Gosarian. https://www.eitb.eus/eitbpodkast/jakintza/zientzia/zientzia-gosaria/audioak/osoa/9159756/podcast-audio-amaia-agirre-ryuguk-uraziloa-duela-frogatu-dute/ 9159756 Sat, 01 Apr 2023 22:00:00 GMT 446 false Munduko begirada nano, mikro eta makroskopikoak dira, ikertzaileek eta argazkilaritza gustuko duten pertsonek eginak. Hau izango da euskal autonomia erkidegoan Fotciencia18az gozatzeko aukera bakarra. Horrez gain, DNA-ren X izpiko lehenengo irudiez hitz egin digu Idoia Mujika Materiaren Fisika Zentroko komunikazio arduradunak Zientzia Gosariaren atal nonetan. https://www.eitb.eus/eitbpodkast/jakintza/zientzia/zientzia-gosaria/audioak/osoa/9167076/podcast-audio-idoia-mujika-fotciencia18-eta-adnaren-x-izpiko-lehenengo-irudiak/ 9167076 Sat, 08 Apr 2023 22:00:00 GMT 572 false Munduan dauden ezkerren inguruan, asimetria hori nondik datorren eta animaliek ere horrelakorik ba ote duten azaldu dizkigu Amaia Arregi Donostia International Physics Centerreko zientzialaria eta komunikazio teknikariak Zientzia Gosarian. https://www.eitb.eus/eitbpodkast/jakintza/zientzia/zientzia-gosaria/audioak/osoa/9180763/podcast-audio-zientzia-gosaria-amaia-arregi-ezkerrak/ 9180763 Sun, 23 Apr 2023 06:14:54 GMT 395 false Idoia Mujika, Materiaren fisika zentroko komunikazio arduraduna, Nazioarteko Emakume eta neska zientzialarien egunaern inguruan gogoeta egin du Zientzia Gosarian. Jokin Pinatxo CFMko doktoradutza aurreko ikerlaria ere izan dugu gurean. https://www.eitb.eus/eitbpodkast/jakintza/zientzia/zientzia-gosaria/audioak/osoa/9106196/podcast-audio-idoia-mujika-nazioarteko-emakume-eta-neska-zientzialarien-eguna-eta-jokin-pinatxo/ 9106196 Sat, 11 Feb 2023 23:00:00 GMT 815 false Javier Aizpurua Iriazabal fisikariak jaso du 2022ko Euskadi Ikerkuntza Saria eta bera izan dugu Zientzia Gosarian gonbidatu berezi. Amaia Arregi, Donostia International Physics Centerreko zientzialaria eta komunikazio teknikariarekn batera, Aizpuruaren lana eta ibilbidea izan dugu mintzagai. https://www.eitb.eus/eitbpodkast/jakintza/zientzia/zientzia-gosaria/audioak/osoa/9187469/podcast-audio-nanofotonikaz-2022ko-euskadi-ikerkuntza-saria-jaso-duen-javier-aizpuruarekin/ 9187469 Sun, 30 Apr 2023 06:47:02 GMT 866 false Zientzia agertzen denean badirudi erromantizismoa, edertasuna eta zalantza desagertzen direla; eta zerbait humanistagoa denean, ez badago zientifikoki frogatuta, badirudi ez dela kontuan hartu beharrekoa. Bada, Idoia Mujika, Materiaren Fisika Zentroko komunikazio arduradunak oso emozionala den zerbaiti buruz hitz egin digu Zientzia Gosarian: musuaz jardun gara ikuspegi zientifikoa kontuan izanda. https://www.eitb.eus/eitbpodkast/jakintza/zientzia/zientzia-gosaria/audioak/osoa/9194303/podcast-audio-idoia-mujika-musuak/ 9194303 Sun, 07 May 2023 06:46:40 GMT 970 false Orain arte pentsatzen zen barne-nukleoa mantua eta azala baino pixka bat azkarrago biratzen zuela, horri "supererrotazio" esaten zaio; eta, beraz, urtero gradu hamarren bat inguru aurreratzen zen. Ikerketa berri baten arabera, nukleoak frenatu egin du, kanpoko geruzen errotazio-abiadura bera lortu arte, eta again abiadura pixka bat txikiagoa ere. Horren inguruan hitz egin dugu Idoia Mujika Materiaren Fisika Zentroko Komunikazio arduradunarekin Zientzia Gosarian. Horrez gain, Inge Lehmann geologa gogoratu dugu. https://www.eitb.eus/eitbpodkast/jakintza/zientzia/zientzia-gosaria/audioak/osoa/9209316/podcast-audio-idoia-mujika-lurreko-nukleoaren-moteltzea-eta-inge-lehmann/ 9209316 Sun, 21 May 2023 04:26:13 GMT 881 false Pertsona desberdinen DNArekin ernaldutako lehenengo haurtxoa jaio da Erresuma Batuan, sendaezinak diren gaixotasunak saihesteko medikuek erabilitako teknika berritzaile bati esker, Amaia Arregi Donostia Internation Pysicj Centerreko zientzialaria eta komunikazio Arduradunak Zientzia Gosarian azaldu digunaren arabera. https://www.eitb.eus/eitbpodkast/jakintza/zientzia/zientzia-gosaria/audioak/osoa/9209336/podcast-audio-amaia-arregi-hiru-pertsona-desberdinen-dnarekin-jaiotako-haurra/ 9209336 Sun, 21 May 2023 05:54:09 GMT 416 false Lynn Margulis biologo ebolutiboaren, XX. mendeko ezinbesteko zientzialariaren, lana eta ekarpen zientifikoa izango dugu mintzagai Zientzia Gosarian. Amaia Arregi, Donostia International Physic centerreko zientzialaria eta komunikazio arduradunak eman ditu xehetasunak. https://www.eitb.eus/eitbpodkast/jakintza/zientzia/zientzia-gosaria/audioak/osoa/9216056/podcast-audio-amaia-arregi-lynn-margulis-eboluzioa-hankaz-gora-jarri-zuen-biologoa/ 9216056 Sun, 28 May 2023 04:57:44 GMT 513 false Berunaren Aroan bizi izan zen Clair Patterson. Metal hori nonahi zegoen: hodietan, kristaletan, etxeko tresnerian, kontserba-latetan, baita jostailuetan ere. Eta, batez ere, gasolinaren igorpenetan. Idoia Mujika Materiaren fisika Zentroko komunikazio arduradunak Pattersonek egindako ikerketaz eta industria boteretsuenaren aurka egin zuen borroka epikoaz hitz egin digu Zientzia Gosarian. https://www.eitb.eus/eitbpodkast/jakintza/zientzia/zientzia-gosaria/audioak/osoa/9231322/podcast-audioidoia-mujika-clair-patterson-berunetik-libratu-gintuena/ 9231322 Sun, 11 Jun 2023 05:44:33 GMT 880 false El Palo de Eratóstenes - Zientzia Elkarrizketak zikloa abian jarri du Aranzadi Zientzia Elkarteak herritarren artean astronomiari buruzko ezagutza zabaltzeko. Astronomian, astrofisikan, kosmologian eta hurbileko beste eremu zientifiko batzuetan oinarritutako zientzia-dibulgaziozko programa irekia da eta proiektuak Eureka! Zientzia Museoaren eta Donostia International Physics Center-en (DIPC) laguntza du. Virginia Garcia astronomoa izan dugu gonbidatu Zientzia Gosarian, Amaia Arregi Donostia International Phisiyc Centerreko zientzialaria eta komunikazio arduradunarekin batera. https://www.eitb.eus/eitbpodkast/jakintza/zientzia/zientzia-gosaria/audioak/osoa/9231326/podcast-audio-amaia-arregi-astronomia-virginia-garcia-astronomoaren-eskutik/ 9231326 Sun, 11 Jun 2023 06:07:02 GMT 847 false Parisko zerua argitu du asteroide batek aste honetan. Horren inguruan eta Nikolas Kopernikoren inguruan hitz egin dugu Idoia Mujika, Materiaren fisika zentroko komunikazio arduradunarekin. https://www.eitb.eus/eitbpodkast/jakintza/zientzia/zientzia-gosaria/audioak/osoa/9113356/podcast-audio-idoia-mujika-frantzian-eroritako-asteroidea-eta-copernico-jaio-zela-450-urte/ 9113356 Sun, 19 Feb 2023 07:02:39 GMT 795 false Amaia Arregi Donostia International Physics Centerreko zientzialaria eta komunikazio teknikariak Biotech Foods enpresan haragia sortzeko erabiltzen duten prozesuaren berri eman digu. Haragi alternatiboa izan dugu mintzagai Zientzia Gosarian. https://www.eitb.eus/eitbpodkast/jakintza/zientzia/audioak/osoa/9098496/podcast-audio-amaia-arregi-haragi-kultibatua-eta-biotech-foods-gaia-ekarri-du-zientzia-gosarira/ 9098496 Sun, 05 Feb 2023 07:36:09 GMT 649 false Zenbat urte dituzu? Erantzun errazeko galdera izan liteke, baina gure zelulei begira ez da horrela. 37.200 milioi zelula daude gure gorputzean eta batzuk egunetako bizia dute. Heste mehar eta lodikoak, biriketako albeoloak, gibelekoak edo umetokikoak dira bizitza laburrena duten zelulak edo etengabe biziberritzen ari direnak. Aldiz, gantz erreserbak gordetzen dituzten zelulak, bihotzekoak edo giharretakoek urteetako bizitza dute. Eta biziberritzen badira gure zelulak, zergatik zahartzen gara? Erantzuna, Idoia Mujika Materiaren Fisika Zentroko komunikazio eta dibulgazio arduradunak. https://www.eitb.eus/eitbpodkast/jakintza/zientzia/zientzia-gosaria/audioak/osoa/8882352/podcast-audio-idoia-mujika-zelulak-hil-eta-jaiotzen-zaizkigu-etengabe/ 8882352 Sun, 19 Jun 2022 07:15:00 GMT 573 false Dinosaurioen garaikoak dira marmokak, 500 milioi urtetik gora dituzte. Gainera, bada marmoka mota bat hilezkorra dena; zahartzeari utzi eta gaztetzen joaten dena. Idoia Mujika Materiaren Fisika Zentroko komunikazio eta dibulgazio arduradunak bizi-zikloa iraultzearen inguruko xehetasunak eman dizkigu Zientzia Gosaria podkastean.   https://www.eitb.eus/eitbpodkast/jakintza/zientzia/zientzia-gosaria/audioak/osoa/9007396/podcast-audio-idoia-mujika-marmokak-dinosauroen-pare-eta-hilezkorrak/ 9007396 Sun, 06 Nov 2022 06:51:49 GMT 586 false Canfranc-en (Aragoi) dago gure inguruko lur azpiko laborategi nagusia. Sonport-eko tunelaren erdian eraikita dago laborategia eta bisitan izan dira Zientzia Gosariko bi berriemaileak, Idoia Mujika eta Amaia Arregi. Amaia Arregi DIPC-ko zientzialari eta komunikazio teknikariak eman dizkigu Zientzia Gosarian laborategi horren inguruko xehetasunak eta bertan egiten dutena azaldu digu, bisitatzeko gonbidapena egitearekin batera. Izan ere, edonork bisitatu dezake zientzia esperimentuetarako eremu berezi eta txundigarri hau. https://www.eitb.eus/eitbpodkast/jakintza/zientzia/zientzia-gosaria/audioak/osoa/8890065/podcast-audio-amaia-arregi-canfranceko-lurpeko-laborategira-bisita-txundigarria/ 8890065 Sun, 26 Jun 2022 07:15:00 GMT 603 false Irrati urteko azken Zientzia Gosaria berezia egin dugu, gure bi berriemaileak elkartu ditugu euren lanaz hitz egiteko. Amaia Arregi Donostia International Phisic Center-eko komunikazio teknikaria eta Idoia Mujika Materiaren Fisika Zentroko komunikazio eta dibulgazio arduraduna elkarrizketatu ditugu euren lanaren berri izan eta zientzia dibulgazioaren errealitatea ezagutzeko. Eboluzio bat ikusi dute azken urteetan, Covid19aren pandemiak esaterako, jendeak zientzia jasotzeko duen interesean mugarri bat jarri duela uste dute. Erronkak ere ez dira makalak, ordea. Guztiaz aritu gara solasean. https://www.eitb.eus/eitbpodkast/jakintza/zientzia/zientzia-gosaria/audioak/osoa/8896764/podcast-audio-amaia-arregi-eta-idoia-mujika-zientzia-dibulgatzaile-lanaren-errealitateaz-eta-erronkez/ 8896764 Sun, 03 Jul 2022 07:15:00 GMT 1140 false Zientzia gosaria podcastaren aldi berriari ekingo diogu atal honen bestez eta robotika sozialari buruz hitz egin dugu Amaia Arregi DIPC-ko zientzialari eta komunikazio arduraduna eta Elena Lazkano, EHUko irakasle eta informatikaria eta RSAIT ikerketa taldeko buruarekin. Robotikak gure artean izan duen garapena itzela da eta pertsona itxurako robotek gizartean hartu duten garrantzia gero eta handiagoa da.  Testuingurua Donostiako Zinemaldiak jarri digu. Izan ere, Donostia International Physics Center eta Euskadiko Filmategiak elkarrekin antolatu dute "Ikastetxeak Belodromoan" saioa. Pepper robotak egin ditu aurkezle lanak, milaka haurren gozagarri.  https://www.eitb.eus/eitbpodkast/jakintza/zientzia/zientzia-gosaria/audioak/osoa/8958103/podcast-audioa-amaia-arregi-pepper-robot-humanoidea-eta-robotika-sozialaz-eitb-podkast-zientzia-gosaria/ 8958103 Sat, 17 Sep 2022 22:00:00 GMT 582 false Toki eta garai zehatzetan gertatzen den fenomenoa da Zientzia gosariaren atal honetara Amaia Arregik ekarri diguna. Ez da ohiko gertakaria  Itsasoa erabat argiztatzen dute organismo bizidunek eragitn dutena eta. Satelite batek dozena bat kasu posible atzeman ditu berriki, eta ontzi bateko eskifaiak ere dokumentatu du fenomenoa. Argazkietan lehen aldiz jaso den arren, ez da fenomeno berria. Literaturan ere behin baino gehiagotan aipatu izan da. Zer eta nola gertatzen den jakiteko, egin klik! https://www.eitb.eus/eitbpodkast/jakintza/zientzia/zientzia-gosaria/audioak/osoa/8965504/podcast-audioa-amaia-arregiesnezko-itsasoa-deritzon-fenomenoaz-zientzia-gosaria-eitb-podkast/ 8965504 Sat, 24 Sep 2022 22:00:00 GMT 609 false Duela hamarkada bat baino gehiago, planeta mailan historiako lehen esperimentua egiteko ametsa sortu zen zenbait zientzialarirengan, asteroide baten ibilbidea aldatzea posible ote zen frogatzeko. Dart edo dardo misioaren berri eman digu Idoia Mujika, Materiaren Fisika Zentroko komunikazio eta dibulgazio arduradunak Zientzia Gosaria podcastaren atal honetan. NASAren Dart  misioaren jatorri kontzeptuala, ibilbidea aldatze zen. Lortu ote dute? Benetako mehatxuaren aurrean defendatzeko dugun gaitasuna frogatu al du Dardek? Galdera asko  argitu dizkigu Mujikak. https://www.eitb.eus/eitbpodkast/jakintza/zientzia/zientzia-gosaria/audioak/osoa/8974322/podcast-audioa-amaia-agirre-asteroide-baten-ibilbidea-desbideratzeko-aukerarik-lurraren-kontra-jo-ez-dezan/ 8974322 Sat, 01 Oct 2022 22:00:00 GMT 609 false DNA artifiziala sortzea posible dela frogatzen duten esperimentuak badaude; baina idazte eta irakurketa prozesuak oso mantsoak dira oraindik Amaia Arregi Donostia International Physics Centerreko zientzialaria eta komunikazio teknikariak Zientzia Gosarian azaldu digunez. Horrez gain, izaki bizidunetan datu digitalak biltegiratzeko aukera aztertzen duen instalazioa ikus dezakegu Donostian: Clouds of Pollen du izena eta Donostia International Physics Centerrek eta Tabakalerak aurkeztu dute elkarlanean. https://www.eitb.eus/eitbpodkast/jakintza/zientzia/zientzia-gosaria/audioak/osoa/8991539/podcast-audioa-amaia-arregi-dnan-idatzi-eta-irakur-dezakegu-prozesua-azkartzea-da-helburua-eitb-podkast/ 8991539 Sat, 15 Oct 2022 22:00:00 GMT 561 false Fusio nuklearreko prototipoak eraikitzeak esan nahi duena da Lurrean bertan izarretan nukleoan gertatzen diren erreakzioak errepikatu nahi ditugula, Amaia Arregi Donostia International Physics Centerreko zientzialaria eta komunikazio teknikariak Zientzia Gosarian azaldu duenez. Hau da, instalazio handi edo ez hain handietan izar txikiak sortu eta jarri nahi ditugu martxan, askatzen duten energia bildu eta ustiatzeko.   https://www.eitb.eus/eitbpodkast/jakintza/zientzia/zientzia-gosaria/audioak/osoa/8993683/amaia-arregi-erreakzio-nuklearra-edo-laborategiko-izarrak-eitb-podkast-zientzia-gosaria-podcast-audio/ 8993683 Sun, 23 Oct 2022 06:57:10 GMT 551 false Inplizituki erlatibitate orokorrean eta beste zenbait teoria fisikotan adierazten zen ideia formalizatu zuen Emmy Noetherrek: simetriek naturak nola funtzionatzen duen ulertzeko gakoa dutela. Amaia Arregi Donostia International Physics Centerreko zientzialaria eta komunikazio teknikariak teoremaren inguruko xehetasunak eman dizkigu. Horrez gain, etxeko txikienentzako proposamena egin digu.   https://www.eitb.eus/eitbpodkast/jakintza/zientzia/zientzia-gosaria/audioak/osoa/9021336/podcast-audio-amaia-arregi-noetherren-teorema-eta-dibulgazioko-komikiak/ 9021336 Sun, 20 Nov 2022 06:56:38 GMT 513 false Iraultza teknologiko garrantzitsuenen artean kokatu dute adituek ChatGPT adimen artifiziala. Amaia Arregi Donostia International Physics Centerreko zientzialaria eta komunikazio teknikariak zer den eta zertarako erabil dezakegun azaldu digu. Esaterako, ChatGPTk bere ezagutza areagotzen du; Google berriz ordenatu eta indexatzeko gai baino ez da. https://www.eitb.eus/eitbpodkast/jakintza/zientzia/audioak/osoa/9098476/podcast-audio-amaia-arregi-chatgpt-adimen-artifizialaz/ 9098476 Sun, 05 Feb 2023 06:45:01 GMT 724 false Idoia Mujika Materiaren Fisika Zentroko komunikazio arduradunak Ane Escobar Kimika Aplikatuan doktorea ekarri du gurera. Horrez gain, lizentziaduna da Ingeniaritza Biomedikoan eta masterra du Bioteknologia aurreratuan. Materiaren Fisika Zentroan eskainitako hitzaldiaren berri eman digu Zientzi Gosarian: "Escobarrek garunaren barrenak astindu zituen urrea erabiliz". https://www.eitb.eus/eitbpodkast/jakintza/zientzia/zientzia-gosaria/audioak/osoa/9035016/podcast-audio-idoia-mujika-urrea-eta-neuroteknologiaeitb-podkast/ 9035016 Sun, 04 Dec 2022 06:36:17 GMT 678 false Idoia Mujika materialen fisika zentroko kideak NASAren Artemis misioaren xehetasunak kontatu dizkigu. Lehen urratsa da 50 urte geroago gizakia berriro ere ilargira bidaltzeko. Artemis misioan NASAk erabili duen teknologia oso berezia eta aurreratua da, historian Space Launch System delakoa lehen aldiz erabili da ontzi bat espazioratzeko. Lurrera bueltan, atmosfera arazorik gabe zeharkatzea da NASAren erronka nagusia. https://www.eitb.eus/eitbpodkast/jakintza/zientzia/zientzia-gosaria/audioak/osoa/9049740/porcast-audioidoia-mujika-gizakia-ilargian-eta-handik-esplorazioa-martera-zabaltzea-da-artemisen-helburua/ 9049740 Sat, 10 Dec 2022 23:00:00 GMT 605 false Areciboko mezua 1974an espaziora bidalitako mezua da. Ezagutzen ez dugun inteligentzia estralurtar batekin komunikatzea lortu eta gure zibilizazioari buruzko informazio baliagarria ematea da. Mezuak eguzki-sistemari, gure planetari eta gizakiari buruzko informazioa biltzen du eta Frank Drake eta Carl Sagan zientzialari ospetsuek diseinatu zuten beste pertsona batzuekin batera. Amaia Arregi Donostia International Physics Centerreko zientzialaria eta komunikazio teknikariak xehetasunak eman dizkigu https://www.eitb.eus/eitbpodkast/jakintza/zientzia/zientzia-gosaria/audioak/osoa/9049140/podcast-audio-amaia-agirre-inteligentzia-estralurtar-batekin-komunikatzea-edo-areciboko-mezua/ 9049140 Sat, 26 Nov 2022 23:00:00 GMT 525 false Johannes Vermeerren Perladun Gaztea eta Leonardo Da Vinci Mona Lisa  pintura famatuen bertsioak sortu dituzte miniaturan nanoteknologia erabilita. Pintura nimiño hauek milimetro batzuk baino ez dituzte neurtzen. Teknika honek nanoegiturak erabiltzen ditu koloreak erreproduzitzeko eta obren faltsifikazioa saihesteko balio izatea espero dute, Amaia Arregi Donostia International Physics Centerreko zientzialaria eta komunikazio teknikariak azaldu digunez. Hilabete hasieran Nature Nanotechnology aldizkarian argitaratu denez, https://www.eitb.eus/eitbpodkast/jakintza/zientzia/zientzia-gosaria/audioak/osoa/9049716/podcast-audio-amaia-arregi-perladun-gaztea-eta-mona-lisa-miniaturan-nanoteknologia-erabilita/ 9049716 Sun, 18 Dec 2022 06:52:00 GMT 567 false Meteoritoen kontrako DART teknologia, osasunarekin lotutakoak, James webb teleskopioa... 2022. urtearen errepasoa egin digu Amaia Arregi Donostia International Physics Centereko komunikazio  arduradunak https://www.eitb.eus/eitbpodkast/jakintza/zientzia/zientzia-gosaria/audioak/osoa/9068442/podcast-audio-amaia-arregi-2022ko-lorpen-handiak/ 9068442 Sun, 08 Jan 2023 07:04:16 GMT 383 false 2023an 140 urte ospatzen dira Elhuyar anaiek aurkikuntza historiko bat sinatu zutenetik: Wolframioaren aurkikuntza, elementu berri bat. Idoia Mujika Materiaren Fisika Zentroko komunikazio arduradunak ekarri du gogora  aurkikuntza hori. https://www.eitb.eus/eitbpodkast/jakintza/zientzia/zientzia-gosaria/audioak/osoa/9075156/podcast-audio-idoia-mujika-elhuyar-anaiak-eta-wolframioaren-aurkikuntza/ 9075156 Sun, 15 Jan 2023 07:51:26 GMT 536 false Zientzia eremuan emakumeeen presentzia urria nabarmendu du Idoia Mujika Materiaren Fisika Zentroko komunikazio arduradunak. Erreferenteak behar ditugula uste du Mujikak eta Gertrude Belle biokimikari eta farmakologo amerikarraren, emakume aitzindari baten, historia ekarri digu. https://www.eitb.eus/eitbpodkast/jakintza/zientzia/zientzia-gosaria/audioak/osoa/9083136/podcast-audio-idoia-mujika-emakumeak-zientzian-gertrude-belle/ 9083136 Sun, 22 Jan 2023 07:07:42 GMT 759 false Telefonoaz aritu gara Zientzia Gosarian DPHC materialen arloko komunikazio arduradunarekin.  Egun sakelakorik gabe ezin dugu bizi , baina Telefonoak mende eta laurden baian gehiago darama gure artean . Badira ehun eta hogeita bost urte patentatu zutela, baina teletrofonoa lehenago asmatu zuen Antonio Meucci Italiarrak osasun arazoak zituen emaztearekin etxean gora eta behera ibili gabe komunikatu ahal izateko. Diruz urri eta ezin izan zuen ordea patentatu. Entzun xehetasunak podcastean.  https://www.eitb.eus/eitbpodkast/jakintza/zientzia/zientzia-gosaria/audioak/osoa/7902520/podcast-audiotelefonoatelotrofonoa-antonio-meucci-zgosari-idoia-mujika-dphc-/ 7902520 Fri, 05 Mar 2021 23:00:00 GMT 543 false